Dieta · 9 lipca 2016

Etykiety na produktach – jak czytać, najważniejsze informacje

Widzisz na etykiecie produktu słowo „organiczny" — myślisz „zdrowy". Widzisz „light" — myślisz „mogę jeść do woli". Świetnie... dla producentów żywności. Ich sposoby na wprowadzenie Cię w błąd działają.
Udostępnij:

Oznakowanie opakowań produktów spożywczych jest bardzo ważnym źródłem informacji  o wartości odżywczej i zdrowotnej danego produktu. Zamieszczone informacje przyczyniają się do podejmowania świadomych decyzji  o sposobie żywienia konsumentów. Właściwe oznakowanie produktów spożywczych chroni przed możliwością popełnienia pomyłki i ułatwia dokonanie wyboru. Jest to szczególnie istotne w przypadku konsumentów troszczących się o swój sposób żywienia  ze względów zdrowotnych np. w przypadku osób z celiakią czy też osób z alergiami pokarmowymi.

Spis treści:

Rodzaje produktów oraz ich jakość
Etykiety na produktach – jakie dane zawierają?
Jak czytać etykiety na produktach żywnościowych?
Czytanie etykiet – na te elementy zwracaj uwagę
Polecane aplikacje do czytania etykiet na produktach

RODZAJE PRODUKTÓW ORAZ ICH JAKOŚĆ

  • produkt light, to produkt o obniżonej zawartości kalorii (przynajmniej o 30 %) lub jednego/paru składników odżywczych, najczęściej  tłuszczu lub cukru w porównaniu do produktu standardowego.  W przypadku produktów light warto zwrócić uwagę na zastępniki wymienionego składnika, na przykład na to czy producent aby zachować odpowiedni smak produktu w miejsce usuniętego tłuszczu nie wprowadził cukru do składu,
  • produkt naturalny, taki napis na produkcie nie oznacza tego, że produkt jest naturalny, lecz tylko tyle, że w którymś momencie produkcji do powstania produktu użyto substancji pochodzenia naturalnego,
  • produkt organiczny, etykieta takiego produktu nie stwierdza czy produkt organiczny jest zdrowy czy też nie, cukier organiczny to nadal cukier,
  • produkt bez cukru dodanego, niektóre produkty są naturalnie bogate w cukry, więc nie wymagają dodatku cukru w procesie produkcji, istnieje również możliwość, że producent zastosował niezdrowe zamienniki cukru,
  • produkt o zmniejszonej zawartości kalorii, taki produkt musi zawierać o 1/3 mniej kalorii od takiego samego „standardowego” produktu, jednakże należy zwrócić uwagę na tabelę składników odżywczych, ponieważ niektóre produkty o obniżonej kaloryce mają taką samą zawartość kalorii jak produkt standardowy ale pochodzący od innego producenta żywności,
  • produkt o zmniejszonej zawartości tłuszczu, takie oznaczenie prawie zawsze znaczy tyle, że w miejscu usuniętego tłuszczu producent wprowadził cukier do produktu,
  • produkt o zmniejszonej ilości węglowodanów, popularność w ostatnim czasie diet niskowęglowodanowych zachęca konsumentów do zakupu produktów o niskiej zawartości węglowodanów, informacja o tym, że produkt jest low-carb oznacza zazwyczaj tyle, że jest to nadal produkt bardzo wysoko przetworzony o bardzo wątpliwych właściwościach odżywczych,
  • produkt wyprodukowany z użyciem pełnego ziarna, takie produkty zazwyczaj zawierają w swoim składzie bardzo małe ilości ziarna pełnego, znajdujące się na końcu etykiety składu,
  • produkt wzbogacony, to taki do którego wprowadzono na przykład witaminy (np. witamina D dodawana do mleka),
  • produkt nie zawierający glutenu, wiele produktów jest bezglutenowych, ale to nie czyni ich zdrowymi ze względu na ich wysoki stopień przetworzenia,
  • produkt o smaku owocowym, brak dodatku owoców tylko składników chemicznych mających takie owoce imitować,
  • produkty nie zawierające tłuszczu trans, co oznacza że na porcję takiego produkt przypada mniej niż 0,5 g tłuszczu trans, więc jeśli producenta zaniżył rozmiar porcji produktu, normalna ilość może zawierać bardzo dużo tłuszczy trans.

jak czytać etykiety

Etykiety na produktach – jakie dane zawierają?

  • nazwa produktu,
  • nazwa i adres producenta,
  • lista składników,
  • masa netto produktu,
  • data minimalnej trwałości,
  • zawartość składników odżywczych w 100 g (energia wyrażona w kcal, zawartość białek, węglowodanów, w tym cukru, tłuszczu, w tym nasyconych kwasów tłuszczowych w gramach oraz soli),
  • obecność dozwolonych substancji dodatkowych lub innych dodatków,
  • sposób użycia,
  • nazwa kraju pochodzenia dla produktów importowanych,
  • warunki przechowywania
  • alergeny

Informacje dodatkowe znajdujące się na opakowaniu muszą być podane w języku polskim, być wyraźne, czytelne, zrozumiałe, nieusuwalne oraz widoczne. W przypadku produktów zagranicznych na opakowaniu powinno znaleźć  się oznakowanie w języku polskim.

Oznaczenia produktu stanowi element bezpieczeństwa produktu żywnościowego, na które składa się jakość zdrowotna, wartość odżywcza i sensoryczna.

Żadne z umieszczonych na produkcie oznaczeń nie może wprowadzać konsumenta w błąd. Każda zamieszczona przez producenta na opakowaniu deklaracja musi być zweryfikowana.

Wyróżnić można trzy grupy oznaczeń produktów żywnościowych a mianowicie:

  • informację żywieniową,
  • oświadczenie żywieniowe,
  • oświadczenie zdrowotne.

Informacja żywieniowa dotyczy składników odżywczych w danym produkcie, ich ilości i rodzaju, a także wartości energetycznej całego produktu.

Oświadczenia żywieniowe są to wszelkie informacje, w tym również reklamy, sugerujące czy też twierdzące, że dany środek spożywczy posiada szczególną wartość odżywczą ze względu na energię, na wartości odżywcze, które w porównaniu do podobnego produktu mogą być zmniejszone lub zwiększone. Są to komunikaty znajdujące się na opakowaniach, sugerujące że dany produkt ma szczególne właściwości odżywcze lub dietetyczne. Takim komunikatem może być na przykład wiadomość o zmniejszonej wartości energetycznej czy też o mniejszej zawartości cukru w produkcie.

Na podstawie  oświadczeń zdrowotnych stwierdza się, że produkt lub zawarte w nim składniki, mogą działać korzystnie na zdrowie, zapobiegać chorobom lub pomagać w ich leczeniu.

Wiele przeprowadzonych badań ukazuje brak wiedzy polskich konsumentów na temat czytania informacji zawartych na etykietach i opakowaniach produktów spożywczych. Konsumenci zwracają uwagę w pierwszej kolejności na datę przydatności do spożycia, następnie na cenę, skład produktu i warunki przechowywania.

Jak czytać etykiety na produktach żywnościowych?

  • etykiety na produktach żywnościowych zawsze zawierają skład produktu. Skład podawany jest od składnika o największym udziale w produkcie do tego o udziale najmniejszym. Jeśli na przykład na etykiecie „parówek cielęcych” na pierwszym miejscu znajduję się mięso typu MOM, a pod koniec składu jest cielęcina to ciężko mówić o takim produkcie jako o cielęcym,
  • wartość odżywcza produktu podawana jest na 100 g lub 100 ml – niech Cię to nie zmyli. Na przykład w szklance mieści się około 200 – 250 ml napoju więc zawartość składników i wartość energetyczna będzie większa. 
  • trzeba odróżnić pojęcia określające termin przydatności do spożycia od terminu minimalnej trwałości. Data minimalnej trwałości czyli zapis “najlepiej spożyć przed”, oznacza, że producent nie obiecuje, że po tej dacie produkt będzie tej samej jakości ale produkt jest nadal zdatny do spożycia. Zazwyczaj oznaczone tak są produkty suche: kasze, ryż, makarony. Termin przydatności do spożycia czyli “należy spożyć przed…” oznacza, że po podanej dacie, produkt nie będzie zdatny do spożycia przez możliwy rozwój drobnoustrojów. Najczęściej oznaczane są tak produkty mleczne, mięso, ryby itp. czyli produkty, które psują się dość szybko.
  • należy zwrócić uwagę, na deklarowaną przez producentów w tabelach wielkość porcji. Często producenci żywności zaniżają wielkość porcji na przykład 1/3 ciastka czy ½ batonika, żeby stworzyć wrażenie tego, że ich produkt ma mniej kalorii i cukru przez co jest zdrowszy,
  • podczas zakupów nie warto sugerować się szatą graficzną i kreatywną nazwą,
  • informacje zawarte na przedniej stronie produktu spożywczego nie zawsze oddają samą prawdę o produkcie spożywczym, na przykład produkt wieloziarnisty to produkt wykonany zazwyczaj z mąk mocno przetworzonych, z różnych zbóż.

 Czytanie etykiet – na te elementy zwracaj uwagę

  • zwróć uwagę na określenie “węglowodany, w tym cukry”, dużo osób nie rozumie tego pojęcia a sformułowanie “w tym cukry” oznacza zawartość cukrów prostych i dwucukrów naturalnych oraz tych dodanych w danym produkcie,
  • mała zawartość kalorii w produkcie, nie świadczy o tym, że jest on zdrowy, np. cukier mógł zostać zamieniony w takim produkcie na syrop glukozowo – fruktozowy czy też inny niezdrowy zamiennik, które może być czynnikiem odpowiedzialnymi za występowanie otyłości i nadwagi,
  • kaloryczność produktu nie przesądza o wartości żywieniowej i zdrowotnej produktu. Bardzo ważne jest jakie składniki zostały użyte w produkcji. Należy wystrzegać się produktów w produkcji, których zastosowano na przykład utwardzony tłuszcz roślinny czy też wyżej wspomnianie mięso oddzielone mechanicznie (MOM) czy syrop glukozowo-fruktozowy jak i wiele innych,
  • warto zwrócić uwagę na zawartość soli i glutaminianu sodu w produkcie, nadmiar sodu prowadzić może do przewlekłych chorób cywilizacyjnych takich jak nadciśnienie tętnicze, choroba wieńcowa, zaburzenia pracy nerek czy choroby nowotworowe,
  • istotne jest, aby zwrócić uwagę na zawarte w produkcie „E” dodatki to jest konserwanty, barwniki, wzmacniacze smaku, słodziki i inne, należy pamiętać o tym, że nie wszystkie dodatki oznaczone literą E są szkodliwe, część E  to substancje naturalnie występujące na przykład kurkuma (E 100), koszenila (E 120) czy kwas octowy (E 260),

Polecane aplikacje do czytania etykiet na produktach

Rynek aplikacji mobilnych w ostatnich czasach wprowadza naprawdę bardzo ciekawe propozycje. W przypadku czytania etykiet też powstało parę ciekawych pozycji a najbardziej znaną i polecaną przez większość polskich internautów jest aplikacja “Zdrowe Zakupy”. Aplikacja ta czyta opis etykiety, wynajdując E dodatki oraz mówi o ich wpływie na nasz organizm. Na pewno ten rodzaj aplikacji pomaga w zakupach i można ją z czystym sercem polecić osobom, którym czytanie etykiet produktów sprawia problem i nie czują się w tym pewnie.

PODSUMOWANIE

Podczas zakupów spożywczych warto zwrócić uwagę na etykiety na opakowaniach, w tym na skład produktu, zastosowane składniki i technologie, skład odżywczy produktu, wielkość rekomendowanych przez producenta porcji. Warto jest również porównać produkt z produktami innych producentów. Nie zawsze opłacalnym jest kierowanie się tylko ceną czy tym, że z produktów danego producenta korzystamy od lat, ponieważ w międzyczasie na rynku mógł pojawić się produkt o znacznie wyższych walorach zdrowotnych  i odżywczych od tego stosowanego przez nas.

Jak Ci się podobał artykuł?

Oceń
5,00/5
(z 10 ocen)
Michał Wrzosek

Michał Wrzosek

Jestem dyplomowanym dietetykiem i wykładowcą akademickim. W odróżnieniu od wielu “doradców żywieniowych” ukończyłem specjalistyczne studia na Warszawskim Uniwersytecie Medycznym, gdzie uzyskałem tytuł dietetyka klinicznego.

Dołącz do dziesiątek tysięcy osób, które szczęśliwie zaufały mojej wiedzy i doświadczeniu.

Mogę Ci pomóc zyskać zdrowie i wymarzoną sylwetkę na 3 sposoby:

Michał Wrzosek

Podobne artykuły:

Olej kokosowy, słonecznikowy, a może smalec? Na czym smażyć, żeby sobie nie zaszkodzić? Punkt widzenia zależy od punktu… dymienia. To on sprawia, że wiele popularnych tłuszczów nie nadaje się na patelnię.